Maxillaria
(door Tim Welting)
Deze Orchidee van de Maand staat in het teken van een bijzonder Orchideeëngeslacht: Maxillaria. Er zijn drie redenen waarom voor deze Orchidee van de Maand Maxillaria is gekozen. De eerste reden is omdat het logo van onze vereniging een Maxillaria tenuifolia is. De tweede reden is omdat het een orchidee is die in behoorlijk wat verzamelingen aanwezig is, maar omdat dit geslacht een redelijk onderbelicht geslacht is weten niet veel mensen wat ze er mee aan moeten en dus staat zo’n plant vaak ergens als achterstuk weg te kwijnen. De derde reden is simpel: het is mijn favoriete orchideeëngeslacht.
 |
Maxillaria in het kort De naam Maxillaria (Ruiz et Pavon,
1794) is afgeleid van het Latijnse “maxilla”, dat “kaakbeen” betekent.
Het “kaakbeen” is zichtbaar als de basis van het labellum, dat kin-vormig
is. Het is niet bij alle Maxillaria soorten even eenvoudig dit “kin-kenmerk”
te ontdekken. De verspreiding van het geslacht Maxillaria blijft beperkt
tot (sub) tropisch Amerika. Binnen deze gebieden komt Maxillaria op een
grote verscheidenheid van hoogtes voor. Er zijn Maxillaria soorten bekend
die zich op een hoogte van 3500 meter boven zeeniveau weten te handhaven,
vanzelfsprekend zijn dit mesofiele (koudeminnend) soorten. Over het aantal
verschillende soorten Maxillaria soorten bestaat nogal wat verwarring.
De literatuurverwijzingen spreken over 300 tot 750 soorten. |
| Dit
grote verschil wordt veroorzaakt door botanici die (zonder het van elkaar
te weten) een zelfde plant verschillende namen geven. Ook vindt er nog
altijd hergroepering van Maxillaria soorten (en ook andere orchideeënsoorten)
plaats van en naar andere geslachten (zoals Lycaste en Xylobium). Het
is in ieder geval duidelijk dat het aantal Maxillaria soorten groot is
en dus is de verscheidenheid in bloem- en plantgrootte ook enorm. Men
kan planten onderscheiden waarbij de bloemen aan de voet van een volgroeide
scheut ontstaan en men kan planten herkennen waarbij de bloemen tussen
de bladscheden van een onvolgroeide scheut verschijnen. Verder zijn er
Maxillaria soorten die dicht op elkaar staande pseudobulben hebben en
soorten waarbij er een lange wortelstokachtige scheut onstaat waardoor
de bulben ver uit elkaar staan. |
 |
|
|
Maxillaria kweken Vanwege de verschillen binnen dit geslacht zal men altijd voorzichtig moeten zijn met het naleven van specifieke kweekadviezen voor Maxillaria planten. De aanwijzingen die hier worden gegeven dienen dan ook als richtlijn en kunnen aangevuld worden met uw eigen kweekervaringen. De verzorging van Maxillaria planten is doorgaans echter niet bijzonder lastig en voor Maxillaria planten gelden veel dezelfde regels als bij de meeste andere epifytisch orchideeën. Maxillaria prefereert veel indirect zonlicht en een hoge luchtvochtigheid welke men kan bereiken door middel van benevelen en door de planten in groepen te houden. Het mooie van de planten is dat de meeste goed op schors gekweekt kunnen worden (zelfs in de woonkamer, mits de schorsstukken iedere dag bevochtigd worden!). Sommige Maxillaria soorten kunnen behoorlijke afmetingen bereiken. Zulke planten zijn uiteraard niet echt handig om in de woonkamer op een schorsstuk te hebben, maar in een kas kunnen dit werkelijk imponerende planten worden. Om een Maxillaria dus in een goede conditie te houden is veel indirect zonlicht een noodzakelijkheid. |
|
Verder hebben de planten in de groeiperiode een grote behoefte aan water, voedingsstoffen en veel frisse en bewegende lucht. Wanneer een plant goed verzorgd wordt kan een kleine plant in een jaar al een mooie afmeting bereiken. De temperatuur waarbij de meeste Maxillaria planten het beste gedijen ligt beneden de gemiddelde temperatuur waarbij veel andere orchideeën (zoals Phalaenopsis) gekweekt worden. Hierbij moet gedacht worden aan dagtemperaturen van 15 tot 20oC en nachttemperaturen van 12 - 15oC. Dit betekent niet dat deze planten daardoor onmogelijk in een woonkamer of serre zijn te houden. Het is alleen dat dit de meest ideale omstandigheden zijn. De planten waarbij de bloemen verschijnen tussen de bladeren van een onvolgroeide bulb zullen vroeger in het jaar bloeien dan de planten waarbij de bloemen voortkomen uit de basis van de volgroeide bulb.
|
 |
|
|
Een iets droger substraat
en lagere nachttemperaturen kunnen de bloei bevorderen, maar dit is geen
absolute noodzakelijkheid. Waar men wel goed op moet letten is de watergifte
tijdens de ontwikkeling van de knoppen. De knoppen van de meeste Maxillaria
planten zijn nogal gevoelig voor rotting. Geef tijdens deze periode dus
op de pot water en benevel voorzichtig of zorg voor voldoende luchtbeweging
zodat het achterblijvende water snel verdampt en zo de knoppen niet kan
schaden. Over het algemeen moet een Maxillaria bloem het niet hebben van zijn grootte, maar van zijn uiterlijk. Kijk maar eens goed naar een Maxillaria bloem (soms is een loupe geen overbodige luxe), het kunnen werkelijk juweeltjes zijn. Een andere aardige bijkomstigheid is het feit dat een aantal Maxillaria planten zeer aangenaam en aromatisch kunnen ruiken. Goede voorbeelden hiervan zijn Maxillaria picta (ruikt romig) en Maxillaria pumila (ruikt kaneel-achtig). Als laatste volgt nu nog een opsomming van een aantal aantrekkelijke Maxillaria planten waarvan ook afbeeldingen te zien zijn: (klik op de afbeeldingen voor een vergroting ervan) |
|
Maxillaria acutifolia |
Maxillaria cucullata |
Maxillaria friedrichsthalii |
Maxillaria houtteana |
Maxillaria neglecta
(zeer kleine bloemen) |
Maxillaria picta
(geurt heerlijk) |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
Maxillaria pumila
(geurt heerlijk) |
Maxillaria rufescens |
Maxillaria sophronitis |
Maxillaria tenuifolia
(het logo van onze vereniging) |
Maxillaria uncata |
Maxillaria variabilis
(nogal variabel in kleur) |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
